Gorczycę na nawóz zielony najlepiej siać od 25 lipca do połowy sierpnia, gdy tylko zostanie zebrane przedplonowe zboże. Przyoranie wykonuje się zwykle na przełomie września i października, zawsze przed pełnym kwitnieniem i zdrewnieniem łodyg. Wczesny siew daje roślinie czas na wytworzenie dużej ilości zielonej masy przed przymrozkami. Zbyt późny, szczególnie w połowie września, wyraźnie ogranicza przyrost biomasy.
Kiedy siać i przyorać gorczycę?
Najbezpieczniejszy termin siewu przypada na koniec lipca i pierwszą połowę sierpnia. W praktyce warto wejść z siewem na pole zaraz po zbiorze zbóż, gdy gleba ma jeszcze resztki wilgoci. Gorczyca biała szybko kiełkuje i przy sprzyjających warunkach w ciągu około 40–60 dni tworzy masę nadającą się do przyorania.
Termin przyorania zależy od rozwoju roślin, a nie wyłącznie od daty w kalendarzu. Najczęściej przypada na przełom września i października, nie później niż pod koniec października. Gorczyca powinna być wtedy zielona, soczysta i mieć miękkie łodygi. Jeżeli siew został opóźniony, masa będzie mniejsza, ale nadal nie należy czekać na pełne kwitnienie ani zawiązanie nasion.
Jak prawidłowo wysiać gorczycę?
Po zbiorze przedplonu należy wykonać płytką uprawkę pożniwną, która wymiesza resztki roślinne z wierzchnią warstwą gleby i ograniczy parowanie wody. Następnie trzeba wyrównać pole i zapewnić nasionom możliwie dobry kontakt z podłożem. Na glebach bardzo lekkich i suchych powodzenie uprawy zależy przede wszystkim od wilgotności dostępnej po siewie.
Kolejność prac może wyglądać następująco:
- Wykonaj płytką uprawkę pożniwną po zbiorze przedplonu.
- Wyrównaj powierzchnię pola i usuń większe resztki utrudniające siew.
- Wysiej gorczycę na głębokość około 1–2 cm.
- Zapewnij nasionom kontakt z glebą przez wałowanie lub użycie agregatu uprawowo-siewnego.
Do siewu można użyć siewnika poplonowego, agregatu uprawowo-siewnego albo rozsiewacza nawozów. Siew rzutowy jest szybki, lecz mniej równomierny. Przy wysiewie powierzchniowym nasiona trzeba dokładnie wymieszać z glebą, ponieważ pozostawione na jej powierzchni łatwiej wysychają i są narażone na zmycie.
Najważniejsze parametry siewu przedstawiają się następująco:
| Parametr | Zalecana wartość |
|---|---|
| Norma wysiewu | 15–20 kg/ha |
| Głębokość siewu | 1–2 cm |
| Rozstawa rzędów | 10–15 cm przy siewie rzędowym |
| Termin siewu | 25 lipca – połowa sierpnia |
Gorczyca najlepiej rośnie na glebach próchnicznych, przewiewnych i umiarkowanie wilgotnych. Jej korzeń palowy poprawia spulchnienie podłoża i ułatwia przenikanie wody. Nie oznacza to jednak, że roślina zawsze dobrze zniesie suszę. Na bardzo lekkim, przesuszonym stanowisku może wytworzyć zbyt mało biomasy, aby wartość nawozu zielonego była wysoka.
Kiedy przyorać gorczycę i dlaczego nie czekać?
Gorczycę należy przyorać przed pełnym kwitnieniem, gdy łodygi pozostają zielone i miękkie. W tej fazie rośliny łatwo się rozdrabniają i szybko ulegają rozkładowi. Przed zabiegiem warto skosić lub rozdrobnić masę, szczególnie gdy rośliny są wysokie i gęste. Samą biomasę można następnie przyorać na głębokość około 20–25 cm.
Zbyt późne przyoranie obniża wartość nawozową międzyplonu. Po kwitnieniu łodygi zaczynają drewnieć, a ich rozkład przebiega wolniej. Mikroorganizmy rozkładające twardszą, bogatą w celulozę masę pobierają azot z gleby. Może wtedy wystąpić tak zwany głód azotowy, czyli czasowe ograniczenie dostępności azotu dla rośliny następczej.
Nie wolno dopuścić do pełnego przekwitnięcia i wytworzenia nasion. Nasiona mogą przezimować, a następnie pojawić się jako samosiewy w kolejnej uprawie. Przyorana młoda masa dostarcza materii organicznej, poprawia strukturę gleby i pomaga zatrzymać część składników pokarmowych przed ich wymyciem.
Uwaga: termin podany dla standardowej uprawy nie musi obowiązywać w programie rolno-środowiskowym. Niektóre programy wymagają pozostawienia międzyplonu do wiosny i określają datę, od której można rozpocząć zabiegi agrotechniczne. Jeżeli gorczyca jest wysiewana w ramach dopłat, trzeba sprawdzić aktualne warunki konkretnego programu przed jej przyoraniem.
Korzyści z gorczycy jako nawozu zielonego
Gorczyca szybko osłania glebę, ogranicza rozwój chwastów i chroni powierzchnię pola przed erozją. Przyorana masa zwiększa dopływ materii organicznej, a głęboki system korzeniowy poprawia napowietrzenie i przepuszczalność podłoża. Niektóre odmiany wykazują także działanie fitosanitarne, między innymi ograniczając część nicieni i patogenów glebowych.
Najważniejsze efekty uprawy międzyplonu z gorczycy to:
- Poprawa struktury i spulchnienie gleby dzięki systemowi korzeniowemu.
- Ochrona powierzchni pola przed erozją i wymywaniem składników pokarmowych.
- Ograniczenie wzrostu chwastów przez szybkie zwarcie łanu.
- Dostarczenie materii organicznej po przyoraniu zielonej masy.
Gorczyca w płodozmianie – na co uważać?
Gorczyca biała należy do rodziny kapustowatych. Z tego powodu nie powinna być wysiewana po rzepaku ani po warzywach z tej samej rodziny. Dotyczy to między innymi kapusty, brokułu, kalafiora, jarmużu, rzodkiewki i innych roślin kapustowatych. Powtarzanie takich gatunków na jednym stanowisku może zwiększać ryzyko kumulacji chorób, w tym kiły kapusty oraz suchej zgnilizny kapustnych.
Przed siewem sprawdź następujące elementy:
- Przedplon – nie powinien nim być rzepak ani inna roślina kapustowata.
- Roślina następcza – zaplanuj płodozmian tak, aby gorczyca nie zwiększała presji chorób kapustowatych.
- Wilgotność gleby – na bardzo lekkim i suchym stanowisku wschody oraz przyrost masy mogą być słabe.
- Termin zabiegu – zaplanuj przyoranie przed kwitnieniem i drewnieniem łodyg.
Najprostsza zasada brzmi: wysiej gorczycę od 25 lipca do połowy sierpnia, obserwuj jej fazę rozwojową i przyoraj ją, gdy jest jeszcze zielona oraz miękka. Taki termin pozwala połączyć dużą ilość biomasy z szybkim rozkładem w glebie.
